Er zijn twee soorten theemomenten. Het ene is een zakje in een mok, de waterkoker staat nog aan, je kijkt ondertussen naar je telefoon. Het andere is een moment waarop je langzaam water giet, de geur van droge bladeren ruikt en een klein kopje in je handen houdt. Het tweede heet in China Gong Fu Cha.
Het betekent zoiets als “thee zetten met vaardigheid en toewijding”. Het klinkt plechtig, maar de kern is simpel: neem de tijd voor één ding, en geniet er helemaal van. In een tijd waarin we alles tegelijk doen, voelt dat bijna als een luxe.
Wat is Gong Fu Cha?
Gong Fu Cha komt uit het zuiden van China, waar thee al eeuwenlang een belangrijk deel van het leven is. Anders dan bij de theeceremonie in Japan gaat het niet om vaste, strenge regels. Het gaat vooral om aandacht en om het beste uit de thee halen. Je gebruikt veel bladeren in een klein potje, zet kort in en schenkt vele keren opnieuw op dezelfde bladeren. Elke aftreksel smaakt een tikje anders.
Het resultaat is een theemoment dat eigenlijk een klein verhaal is. De eerste kop is vaak licht en bloemig, de volgende dieper, soms bitterder of zoeter. Zo ontdek je wat één blaadje allemaal kan.
Wat heb je nodig?
Je hoeft niet meteen een volledig theeservies te kopen. Dit is genoeg om te beginnen:
- Een gaiwan of klein theepotje. Een gaiwan is een kommetje met een dekseltje, ideaal om mee te beginnen. Hij kost niet veel.
- Kleine kopjes. Hele kleine, ongeveer een flinke slok groot.
- Een kannetje om te schenken. Soms heet dat een “eerlijke kan”, omdat iedereen dezelfde sterkte thee krijgt.
- Een zeefje. Handig voor kleine blaadjes.
- Een waterkoker. Het liefst met temperatuurkeuze.
- Een schaal of kommetje om water in weg te gooien.
- Goede thee. Losse bladeren, bij voorkeur een oolong, een pu-erh of een groene thee die je lekker vindt.
Heb je niet alles? Een kleine theepot en wat kleine kopjes die je al hebt, doen het ook. Niemand controleert je servies.
Welke thee kies je als beginner?
Twijfel je? Begin met een oolong, bijvoorbeeld een Tie Guan Yin. Die verdraagt veel fouten en wordt bij elk aftreksel anders: eerst bloemig, daarna romig, soms zelfs een beetje fruitig. Ook een goede witte thee of een lichte pu-erh is een fijne keuze. Laat je adviseren in een gewone theewinkel. Meestal vinden verkopers het heerlijk om je de kleine geheimen te vertellen, en meestal mag je ruiken voordat je koopt.
Zo zet je het stap voor stap
- Verwarm je spullen. Giet kokend water in de gaiwan en de kopjes en schenk het weg. Zo blijft de thee warm.
- Doe de thee erin. Ongeveer een kwart tot een derde vol met droge bladeren, afhankelijk van de soort.
- Spoel de bladeren. Giet water op de thee en schenk het meteen weer af. Dit wekt de bladeren en haalt stof weg.
- Eerste aftreksel. Giet opnieuw water en laat de thee maar even trekken: tien tot twintig seconden.
- Schenk uit. Giet alles leeg in je kannetje, zodat de thee niet nog verder trekt. Verdeel het over de kopjes.
- Proef. Ruik eerst, neem dan een kleine slok en laat hem even in je mond.
- Herhaal. Giet opnieuw water, laat het iets langer trekken en proef weer. Een goede thee kan vijf tot tien keer worden opgegoten.
De exacte tijden en temperaturen hangen af van de soort thee. Op de verpakking staat vaak een aanbeveling, en er zijn genoeg theewinkels die graag adviseren.
Waarom het zo rustgevend is
Er zit iets in het ritme van Gong Fu Cha dat je automatisch vertraagt. Water opwarmen, wachten, schenken, ruiken, proeven. Je kunt niet scrollen met een gaiwan in je hand. Bovendien zijn de kopjes zo klein dat je steeds opnieuw iets te doen hebt.
Veel mensen gebruiken het als een soort meditatie met een kopje erbij. Het vraagt aandacht, maar geen inspanning. Je zit daar, je ruikt, je proeft, en je gedachten zakken. Dat is precies waar het om gaat.
Maak er een eigen ritueel van
Je mag het zo plechtig of zo losjes maken als je wilt. Een paar ideeën:
- Plan het op een vast moment, bijvoorbeeld zondagochtend of na het werk. Iets om naar uit te kijken.
- Kies een plek waar je rustig kunt zitten, met een kaars of een plant erbij.
- Schrijf na afloop één zin op over wat je hebt geproefd en gevoeld.
- Nodig een vriend of vriendin uit. Samen thee zetten is een prachtige manier om bij te praten, juist omdat je niets anders hoeft.
Een paar beginnersfouten
- Te heet water bij groene thee. Dat maakt hem bitter. Gebruik ongeveer 80 graden.
- Te lang laten trekken. Bij Gong Fu Cha is kort juist goed.
- Alles perfect willen doen. Het is thee, geen examen. Een misser is een leermoment.
Thee, aandacht en een beetje meer
Wie dit een paar keer doet, ontdekt dat het niet echt om de thee gaat. Het gaat om de vraag: hoe vaak geef ik mezelf een moment zonder doel? Als je dat vaker wilt, kun je ook bij een andere dagelijkse gewoonte beginnen. Een kaartje trekken bij je kopje is een leuke combinatie: neem een tarotkaart en denk er een paar minuten over na terwijl de thee trekt.
Op Ontdekken vind je meer hulpmiddelen die goed passen bij een rustig moment.
Het water staat intussen vast al aan. Heb je na je theemoment behoefte om iets met iemand te delen wat boven kwam? Dan kun je contact opnemen met een consulent.